Od 17 lat Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/42/WE (tzw. dyrektywa maszynowa) stanowiła podstawę prawną dla bezpieczeństwa maszyn w Europie. To się właśnie zmienia. W czerwcu 2023 roku uchwalono rozporządzenie (UE) 2023/1230, które zastępuje dotychczasową dyrektywę i na nowo definiuje zasady projektowania, produkcji, importu i użytkowania maszyn na terenie całej Unii Europejskiej. Jakie zmiany wprowadza nowe rozporządzenie w sprawie maszyn i kogo obejmą nowe regulacje?
Dyrektywa maszynowa vs. rozporządzenie – różnica ma znaczenie
W przeciwieństwie do dyrektywy maszynowej, która wymagała implementacji do krajowego porządku prawnego, rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich UE. To oznacza brak okresu przejściowego w ustawodawstwach krajowych – a więc jednolite zasady dla całej wspólnoty.
Nowe wymagania dotyczące bezpieczeństwa użytkowania maszyn wejdą w życie 20 stycznia 2027 r. Czy jest to jednak rzeczywiście tak odległy termin? Niekoniecznie. Dla firm z branży przemysłowej i inżynieryjnej to ostatni moment na rozpoczęcie przygotowań. Zmiany są poważne i wymagają czasu – zarówno organizacyjnie, jak i technicznie.
Jakie zmiany wprowadza nowe rozporządzenie? – 5 kluczowych obszarów
Aby lepiej zrozumieć skalę i znaczenie zmian w obszarach, które nowe rozporządzenie wprowadza lub modyfikuje warto przyjrzeć się pięciu poniższym punktom.
-
Nowe obowiązki, terminy, ocena zgodności i klasyfikacje ryzyka
Nowe przepisy unijne dotyczące maszyn to nie drobna korekta – to przebudowa całego systemu. Najważniejsze zmiany obejmują:
- nowe definicje wybranych typów maszyn,
- wprowadzenie kategorii maszyn wysokiego ryzyka,
- rozszerzenie odpowiedzialności na importerów, dystrybutorów i przedstawicieli,
- wymóg dokumentacji technicznej i instrukcji obsługi w formie cyfrowej,
- zmodyfikowane procedury oceny zgodności i certyfikacji.
To wszystko oznacza, że nie tylko producenci muszą się dostosować do nowych przepisów– ale cała sieć podmiotów zaangażowanych w „życie” maszyny.
-
Kogo dotyczy nowe rozporządzenie w sprawie maszyn?
Jeśli działasz w branży maszynowej, istnieje duże prawdopodobieństwo, że jesteś objęty nowymi regulacjami. Poniżej przedstawiamy grupy, które w szczególności powinny zwrócić uwagę na nadchodzące zmiany:
- importerzy maszyn spoza UE,
- firmy zajmujące się modernizacją używanych maszyn,
- dostawcy komponentów i podzespołów,
- projektanci systemów automatyki i integratorzy.
Innymi słowy – nawet jeśli nie produkujesz maszyny od podstaw, nowe przepisy mogą wpływać na Twoją odpowiedzialność i procesy operacyjne.
-
Digitalizacja dokumentacji – nowe technologie
Jedną z najbardziej praktycznych zmian są wymagania dotyczące dokumentacji, a konkretnie przejście na cyfrową formę dokumentacji. W związku z tym:
- instrukcja obsługi w formie cyfrowej będzie domyślną wersją (z wyjątkami – np. gdy użytkownik zażąda wersji papierowej),
- dokumentacja techniczna ma być dostępna cyfrowo na żądanie przez minimum 10 lat,
- nowy obowiązek: przekazywanie określonych informacji jeszcze przed wprowadzeniem maszyny na rynek.
Dla wielu firm oznacza to konieczność aktualizacji systemów IT, procedur wewnętrznych oraz sposobu archiwizacji danych.
-
Maszyny wysokiego ryzyka – nowa kategoria
Załącznik I do rozporządzenia zawiera listę maszyn, które zostały uznane za szczególnie ryzykowne. W praktyce oznacza to ostrzejsze wymagania certyfikacyjne i konieczność bardziej szczegółowej analizy zagrożeń.
Do kategorii maszyn wysokiego ryzyka zaliczają się m.in.:
- maszyny autonomiczne,
- urządzenia wykorzystujące sztuczną inteligencję (np. maszyny samoewoluujące),
- roboty współpracujące (cobots),
- wybrane maszyny do obróbki drewna i metalu.
Dla producentów takich urządzeń to wyraźny sygnał: czas przygotować się na nowe wymagania zgodności.
-
Zmiany dotyczące maszyn – kto pierwszy, ten lepszy
20 stycznia 2027 r. to nie tylko data graniczna – to także szansa strategiczna m.in. dla producentów maszyn. Firmy, które rozpoczną dostosowanie już dziś, mogą zyskać:
- przewagę konkurencyjną na nowych rynkach,
- wiarygodność w oczach klientów i partnerów,
- spokój prawny i mniejsze ryzyko pośpiesznych korekt w ostatniej chwili.
Warto więc jak najszybciej zapoznać się z nowymi wymaganiami zasadniczymi i już dziś rozpocząć ich wdrażanie.
Ważne zmiany dotyczące maszyn – podsumowanie
Nowe rozporządzenie w sprawie maszyn (UE 2023/1230) to nie tylko zmiana przepisów – to nowy standard bezpieczeństwa i odpowiedzialności w całym cyklu życia maszyny. Warto podejść do niego nie jak do biurokratycznego obowiązku, lecz jak do możliwości rozwoju i wyróżnienia się na rynku. Z perspektywy specjalistów ds. bezpieczeństwa maszyn – im wcześniej zaczniesz planować dostosowanie procesów i dokumentacji, tym mniej ryzyk i więcej korzyści dla Twojego biznesu.
Ilość zmian związanych z nowymi przepisami unijnymi dotyczącymi maszyn może przytłaczać. Dlatego warto nie tylko zacząć wdrażać zmiany już teraz, ale również skorzystać z profesjonalnego wsparcia, by zyskać pewność, że maszyny spełniają wymagania nowego rozporządzenia. Specjalista pomoże Ci rozplanować procesy w Twojej organizacji tak, aby jak najszybciej i w sposób uporządkowany wprowadzić zmiany.
Jeżeli potrzebujesz pomocy w którymkolwiek z powyższych zakresów – skontaktuj się z nami. Nasz specjalista doradzi Ci najlepsze rozwiązania dla Twojej organizacji.
