Atak paniki – objawy, przyczyny, leczenie

Strach jest naturalną emocją, która towarzyszy właściwie każdemu człowiekowi obok radości, smutku czy złości. Jednak w momencie, kiedy opanowuje nas nagły, ogromny i obezwładniający lęk, mówimy o zjawisku, jakim jest atak paniki. Stan ten trwa od kilku minut do nawet dwóch godzin i najczęściej ustępuje samoistnie.

Jakie są główne objawy ataku paniki?

Objawy ataków paniki mogą być różne (w zależności od osoby), a doznawane odczucia mogą być tak intensywne, że niejednokrotnie można pomylić je z problemami ze strony układu oddechowego lub układu krążenia, co dodatkowo potęguje niepokój. Najczęściej jednak atakowi paniki towarzyszą objawy somatyczne takie jak wzrost ciśnienia krwi, ucisk w klatce piersiowej, problemy z oddychaniem, przyspieszone tętno i kołatanie serca, zawroty głowy, drżenie ciała, bladość skóry, drętwienie kończyn, nudności i bóle brzucha oraz wrażenie braku kontroli nad własnym ciałem i emocjami.

Atak paniki pojawia się szybko i z zaskoczenia, a objawy narastają stopniowo – początkowo o niewielkim natężeniu, by po kilkudziesięciu sekundach osiągnąć apogeum, które trwa od kilku minut do dwóch godzin.

Atak paniki – co jest przyczyną?

Naukowcy i lekarze jednogłośnie twierdzą, że powodem ataku paniki może być właściwie wszystko. Najczęściej jednak mówi się o tym, że przyczyn tak nasilonego lęku należy doszukiwać się w czynnikach emocjonalnych i środowiskowych. Bardzo często nadmiernie odczuwany stres, czy też traumy z przeszłości stają się podłożem napadów paniki. Ataki lęku towarzyszą również depresji, chorobie alkoholowej, a także sezonowej chorobie afektywnej (tzw. jesiennej depresji). Specjaliści zajmujący się zaburzeniami lękowymi odkryli, że ataki paniki można wywołać zwykłymi słowami. W jednym z badań poproszono grupę osób, aby czytali tekst związany w nerwicą, zawierający wyrazy: duszności, palpitacje serca, śmierć, zawał. Aż u 75% z badanych po przeczytaniu tekstu występował napad lęku. Oznacza to tyle, że za atak paniki tak samo, jak czynniki emocjonalne, odpowiadają natrętne myśli katastroficzne czy też negatywne skojarzenia.

leczenie ataków paniki u terapeuty
Z nadmiernym lękiem i atakami paniki pomoże uporać się psychoterapeuta

Jak skutecznie leczyć atak paniki?

Sam atak paniki nie jest stanem zagrożenia życia, kiedy ktoś ma zdrowe serce. Jednak częste ataki i związany z nimi stres wpływają negatywnie na stan zdrowia.

Doraźnie w sytuacji ataku paniki skup się na swoim oddechu. Wykonuj długie i głębokie wdechy przez nos, zatrzymaj powietrze na kilka sekund w swoich płucach, a później wypuść powietrze ustami. Oddychaj w taki sposób do czasu, aż poczujesz, że się uspokajasz. Świadoma kontrola oddechu pozwala odwrócić uwagę od źródła stresu oraz aktywuje układ przywspółczulny, który zwalnia czynność serca, rozszerza naczynia krwionośne, a przez to spada ciśnienie tętnicze krwi. W ten sposób wyślesz do swojego organizmu sygnał, który pomoże Ci się uspokoić.

Nagłe ataki lęku leczy się farmakologicznie oraz psychoterapeutycznie. W przypadku, kiedy mają one związek z myśleniem katastroficznym oraz błędną interpretacją własnych odczuć, stosuje się terapię psychologiczną, gdyż to narastający lęk powoduje zmiany w organizmie, a nie odwrotnie. Dzięki zastosowaniu metody modyfikowania skojarzeń, aż u 90% pacjentów napady paniki nie powracają.

W związku z tym, że zdarza się, iż za ataki lęku odpowiedzialne jest zaburzenie równowagi chemicznej w obszarach mózgu odpowiedzialnych za przeżywanie lęku (np. w jądrze pnia mózgu – tzw.  miejscu sinawym), czasem lekarze decydują się na farmakoterapię. Stosując odpowiednie leki, przywraca się prawidłową pracę np. miejsca sinawego, a także reguluje pracę innych części mózgu. Jednak pomimo skuteczności (u 80% pacjentów po zastosowaniu leków napady paniki nie występują), terapia ta jest skuteczna wyłącznie na czas jej stosowania. Dlatego ważne jest, aby połączyć ją z terapią psychologiczną.

Lęk w obecnych czasach

Najpierw wirus SARS-CoV-2, teraz konflikt zbrojny w Ukrainie. Warto porozmawiać z przyjaciółmi, rodziną, czy po prostu z kimś, komu ufamy by porozmawiać o swoich emocjach i uczuciach. Nie dajmy się „wkręcić” w spiralę strachu, gdyż wzmaga ona stres, a ten nie tylko powoduje nieracjonalne zachowania, ale również obniża odporność.

Z atakami paniki miał lub będzie miał do czynienia prawie każdy. Pojawiają się znienacka i nie można ich opanować. Skutecznie potrafią utrudniać życie, choćby i tym, że nie można przewidzieć, kiedy się pojawią i uchronić przed nimi. Bardzo często niesprzyjające okoliczności życiowe powodują pierwszy atak paniki, a kolejne są kwestią czasu. Dlatego tak ważne jest, aby po pierwsze nie „walczyć z sobą” w trakcie ataku i wziąć kilka głębokich, uspokajających wdechów. Niektórym pomaga wewnętrzne przekonywanie siebie, że ten stan za chwilę minie. Jednak kolejnym krokiem powinien być kontakt z psychologiem, który pomoże wypracować odpowiedni sposób radzenia sobie z niepokojem.

Atak paniki nigdy nie powinien być powodem do wstydu, gdyż może to powstrzymywać przed zwróceniem się o pomoc. Bo jeśli człowiek zrozumie swoje lęki, staną się one tylko niemiłym wspomnieniem.

Share on facebook
Udostępnij na Facebooku
Share on linkedin
Udostępnij w LinkedIn