Czy od 2027 roku tzw. stare maszyny trzeba będzie wymienić? A może wystarczy sprawdzić ich stan i dokumentację? 20 stycznia 2027 roku zacznie obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1230 z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie maszyn. Nowe przepisy budzą wiele pytań, szczególnie w kontekście dalszego użytkowania starszych maszyn , zakupu nowych maszyn czy modernizacji linii produkcyjnych. W poniższym artykule wyjaśniamy, co zmieni się w 2027 roku, na co warto zwrócić uwagę i jak przygotować zakład do nowych wymagań.
Czy tzw. stare maszyny trzeba będzie wymienić?
Wejście w życie nowych przepisów nie oznacza, że od 20 stycznia 2027 roku wszystkie starsze maszyny trzeba będzie wymienić lub ponownie oznakować znakiem CE. Maszyny mogą nadal pracować w zakładzie, pod warunkiem że spełniają obowiązujące je wymagania bezpieczeństwa. Co ważne, sam brak oznakowania CE nie musi oznaczać niezgodności z przepisami. Jeśli w momencie wprowadzenia maszyny do obrotu takie oznakowanie nie było wymagane, jego brak nie jest podstawą do wycofania maszyny z użytkowania.
Warto jednak wykorzystać nadchodzące zmiany do przeglądu maszyn pracujących w zakładzie. Od czego zacząć? Przede wszystkim sprawdź:
- pochodzenie maszyny i dostępną dokumentację – ustal, kiedy maszyna została wprowadzona do obrotu i jakie wymagania wówczas obowiązywały,
- stan osłon i innych zabezpieczeń – zweryfikuj, czy nadal zapewniają odpowiedni poziom bezpieczeństwa podczas pracy,
- historię napraw i modernizacji – przeanalizuj, jakie zmiany wprowadzono w maszynie na przestrzeni lat oraz, czy zaktualizowano instrukcję użytkowania
W tym zakresie warto zaangażować dział utrzymania ruchu. Jego pracownicy najlepiej znają historię eksploatacji maszyn, przeprowadzone naprawy i wprowadzone modyfikacje. Informacje te pomogą ustalić, czy maszyna może nadal bezpiecznie pracować, czy potrzebna będzie dokładniejsza ocena.
Zakup maszyny – co ustalić przed zamówieniem?
Planujesz zakup nowej maszyny przed 20 stycznia 2027 roku? Pamiętaj, że sama data wystawienia faktury nie przesądza o tym, jakie przepisy będą miały zastosowanie do maszyny. Istotne jest również to, kiedy konkretny egzemplarz maszyny zostanie wprowadzony do obrotu lub oddany do użytku.
Warto o tym pamiętać także przy zakupie maszyn spoza Unii Europejskiej, np. z Chin. Nowe rozporządzenie maszynowe nie wprowadza zakazu sprowadzania takich maszyn, jednak przed zamówieniem należy ustalić, jakie obowiązki będą spoczywać na nabywcy i jakie wymagania musi spełniać maszyna.
Aby uniknąć problemów przy odbiorze maszyny i uruchomieniu, warto wcześniej uzgodnić z dostawcą kilka poniższych kwestii.
- Dokumentacja maszyny – jakie dokumenty otrzymasz wraz z maszyną, w tym czy dostawca zapewni instrukcję obsługi w języku polskim?
- Odbiór i testy bezpieczeństwa – jak będą wyglądały i kto będzie odpowiedzialny za ich przeprowadzenie?
- Usuwanie niezgodności – kto zajmie się ewentualnymi poprawkami, jeśli podczas odbioru okaże się, że maszyna nie spełnia ustalonych wymagań?
Najlepiej określić te kwestie jeszcze przed podpisaniem umowy z dostawcą. Dzięki temu łatwiej zweryfikować kompletność dostawy i uniknąć nieporozumień, które mogłyby opóźnić uruchomienie maszyny w zakładzie.
Nowa maszyna w istniejącej linii – kto odpowiada za integrację?
Wyobraź sobie taką sytuację: firma kupuje nową pakowarkę, która ma współpracować ze starszym przenośnikiem. Problem w tym, że dokumentacja przenośnika jest niekompletna lub w ogóle jej nie ma. Jak w takiej sytuacji bezpiecznie połączyć obie maszyny?
To przykład, który pokazuje, dlaczego integrację maszyn warto zaplanować jeszcze przed zakupem nowej maszyny. Należy sprawdzić m.in. dostępne schematy, sposób sterowania, istniejące zabezpieczenia oraz zasady zatrzymywania maszyn, w tym zatrzymania awaryjnego.
Warto przy tym pamiętać, że samo ustawienie dwóch maszyn obok siebie nie oznacza automatycznie powstania zespołu maszyn. Istotne jest to, w jaki sposób ze sobą współpracują, czy ich działanie jest wzajemnie powiązane i jakie zagrożenia mogą pojawić się w miejscu ich połączenia. Połączenie te nie muszą być fizyczne w świetle nowych przepisów prawa. Mogą być również funkcjonalnej lub programistyczne.
Naprawa czy istotna modyfikacja maszyny?
Wymiana sterownika w maszynie nie zawsze oznacza jej modernizację. Wiele zależy od tego, czy nowy sterownik jedynie przywraca dotychczasowe działanie maszyny, czy wprowadza zmiany w jego pracy. Na tę różnicę zwracał uwagę w naszym ostatnim webinarze dotyczącym maszyn dr Mateusz Warchał:
Do naprawiania maszyn jesteśmy przyzwyczajeni. Istotna modyfikacja to pojęcie, które budzi więcej pytań, dlatego warto porównać obie sytuacje. Jeśli wymieniamy sterownik, przywracamy sprawność maszyny i pozostawiamy ten sam program, mówimy o pracach serwisowych. Inaczej jest, gdy zmieniamy funkcję maszyny, jej wydajność lub schemat pracy, na przykład wprowadzamy nowe algorytmy i sekwencje działania. Wtedy trzeba ocenić, czy zmiana stanowi istotną modyfikację. Jeśli tak, podmiot, który ją przeprowadził, przejmuje obowiązki producenta.
Nie każda modernizacja jest więc istotną modyfikacją. Decydujący jest rzeczywisty zakres zmian i ich wpływ na bezpieczeństwo maszyny, a nie sama nazwa wykonanych prac. Dlatego warto każdorazowo udokumentować wprowadzone modyfikacje oraz wyniki oceny ich skutków. Pozwoli to ustalić, czy maszyna może nadal pracować na dotychczasowych zasadach, czy konieczne będzie spełnienie dodatkowych obowiązków.
Jaka jest rola służby BHP?
Służbę BHP warto zaangażować już na etapie planowania zakupu nowej maszyny. Jej pracownicy mogą pomóc w rozpoznaniu zagrożeń związanych z obsługą maszyny, dostępem do jego poszczególnych części oraz wykonywaniem prac konserwacyjnych. Przed uruchomieniem maszyny wspierają ocenę warunków pracy, a także przygotowanie instrukcji i szkoleń dla pracowników. Po rozpoczęciu użytkowania maszyny uczestniczą w kontroli warunków pracy i aktualizacji oceny ryzyka zawodowego.
Warto jednak pamiętać, że ocena ryzyka zawodowego na stanowisku pracy i ocena zgodności maszyny to dwa odrębne zagadnienia. Służba BHP wspiera pracodawcę w zapewnieniu bezpiecznych warunków pracy, ale jej udział nie zastępuje wymaganej oceny zgodności samej maszyny.
Rozporządzenie maszynowe 2027 – od czego zacząć przygotowania w zakładzie?
Przygotowania do nowych przepisów warto rozpocząć od sprawdzenia, jakie maszyny pracują w zakładzie, w jakim są stanie i jakie zmiany wprowadzano w nich na przestrzeni lat. Równie ważna jest dostępna dokumentacja oraz ustalenie, czy maszyny pracują samodzielnie, czy jako część większej linii produkcyjnej. Jak podkreślał w webinarze dotyczącym nowego rozporządzenia maszynowego dr Mateusz Warchał, pierwszym krokiem powinna być dokładna inwentaryzacja:
Zacznijmy od inwentaryzacji. Potrzebujemy jednego rejestru maszyn z informacjami o ich wieku, oznakowaniu, dokumentacji i historii zmian. Trzeba też ustalić, czy maszyny pracują samodzielnie, czy są połączone w zespoły. Warto zaangażować utrzymanie ruchu, to właśnie ten dział może pomóc odtworzyć przebieg wcześniejszych modernizacji.
W ten sposób dużo łatwiej zaplanować kolejne działania, ustalić priorytety i podzielić zadania między odpowiednie działy. Firma może też uniknąć pochopnych decyzji o wymianie lub modernizacji maszyn i skupić się na obszarach, które rzeczywiście wymagają poprawy.
Przygotuj firmę do nowych wymagań z SQD Alliance
Wiesz już, co trzeba zmienić w Twoim zakładzie, a co może pozostać bez zmian?
W SQD Alliance pomagamy ustalić, jakie działania są potrzebne w Twoim zakładzie przed rozpoczęciem stosowania nowego rozporządzenia maszynowego. Przeprowadzamy audyty maszyn i dokumentacji, wskazujemy niezgodności oraz wspieramy opracowanie planu działań. Doradzamy przy zakupach, modernizacjach i integracji maszyn, a także szkolimy zespoły odpowiedzialne za ich bezpieczeństwo.
Skontaktuj się z nami, omówimy sytuację w Twojej firmie i dobierzemy zakres wsparcia do jej potrzeb.
)
