Jak skutecznie auditować kluczowe metody jakości?

Rola auditu w systemie zarządzania jakością

Audit wewnętrzny lub zewnętrzny w postaci auditu drugiej czy trzeciej strony ma zawsze ten sam cel – potwierdzić, iż system zarządzania jakością spełnia szeroko rozumiane wymagania.

W branży motoryzacyjnej, jak i w każdej innej, wymagań jest sporo. Nadrzędnym obowiązującym wymaganiem w stosunku do systemu zarządzania jakością jest standard IATF 16949:2016. Standard ten z kolei wymaga stosowania i poddania ocenie specyficznych wymagań klientów, które to z kolei najczęściej kładą nacisk na stosowanie kluczowych metod jakości wg konkretnych wymagań.

Nie tylko wiedza, ale i praktyka

O kluczowych metodach jakości już było. Teraz parę słów o tym, jak prawidłowo audytować kluczowe metody jakości tzw. core tools.

Wewnętrzni auditorzy systemu zarządzania jakością, oraz auditorzy zewnętrzni – drugiej jak i trzeciej strony,  muszą posiadać odpowiednie kompetencje w branży motoryzacyjnej, takie jak m.in. znajomość kluczowych metod jakości. Kompetencje te, można odpowiednio zdobyć w trakcie szkolenia, wykształcenia czy doświadczenia zawodowego. Sama nauka jednakże, samo zdobycie kompetencji, nie czyni od razu eksperta w zakresie auditowania. Auditor powinien wykazać się nie tylko zrozumieniem wymagań dotyczących kluczowych metod jakości, lecz również powinien posiadać umiejętności zebrania i analizy danych oraz wyciągania właściwych wniosków w oparciu o te dane. Kompetencja w końcu, to wykazana zdolność do stosowania wiedzy i umiejętności.

W zakresie FMEA, MSA, czy SPC – wymaga się, aby auditor rozumiał i skuteczne przeprowadził audit zastosowania tych narzędzi w organizacji, rozumiał odpowiednie wymagania IATF 16949 związane z FMEA, SPC czy MSA,  a tym samym skutecznie przeprowadził audit powiązań pomiędzy diagramem przepływu procesu, PFMEA i planem kontroli z ukierunkowaniem na obszary o największym ryzyku (np. charakterystyki specjalne).

Wymaga się, aby auditor rozumiał specyficzne wymagania klienta, i ocenił, w jaki sposób specyficzne wymagania klienta mogą wpływać na wykorzystanie przez organizację kluczowych metod jakości w tym formularzy i kryteriów akceptacji. Ważne jest, aby auditor rozumiał, iż dla różnych klientów mogą być wymagane różne podręczniki dla tegoż samego zagadnienia. Przykładowo dla zatwierdzenia wyrobu i procesu, dla OEM niemieckich, wymagana jest procedura PPA/PPF, podczas gdy dla Forda czy GM wymaga się stosowania podręcznika PPAP/AIAG. Auditor powinien rozumieć różnice pomiędzy podręcznikami i umiejętnie zweryfikować stosowanie odpowiednich wymagań w organizacji, pamiętając przy tym o podejściu procesowym i podejściu opartym na ryzyku. Nie wystarczy w trakcie auditu zweryfikować tylko, iż konkretne wymaganie jest stosowane. Auditor powinien również w oparciu o rozmowę, czy przegląd dokumentacji zweryfikować, czy jest to zrozumiałe, wdrożone i skutecznie realizowane. Istotne jest, aby auditor posiadał umiejętności przeprowadzenia auditu zgodnie z definicją procesów organizacji, w tym sekwencją i wzajemnymi oddziaływaniami. Wymagane jest również, aby odpowiednio zadawał pytania dotyczące ryzyk, szans i wyników w odniesieniu do ustalonych celów, z ukierunkowaniem na procesy mające bezpośrednie skutki dla klienta. Kluczowe jest również oszacowanie, która wersja podręczników jest obecnie w organizacji stosowana, z uwagi na fakt, iż pojawiły się nowe wymagania branżowe. Znacząca jest w tym wszystkim również priorytetyzacja, czyli wykazanie, że priorytetem jest stawianie pytań o cele procesów i wyniki oraz skupienie się na kwestiach, które mają największy wpływ na klienta.

Planowanie i przebieg auditu

Jak widać proces auditu nie jest sprawą prostą i oczywistą, stąd też potrzeba odpowiedniego przygotowania jak i czasu na przeprowadzenie auditu w organizacji. Może się okazać, iż auditując kluczowe metody jakości w danym procesie, auditor zobowiązany będzie również zweryfikować te zagadnienia w innym procesie. Dlatego tak ważne jest odpowiednie sporządzenie planu auditu, w którym to będzie wskazane, jakie i gdzie czynności auditowe będą realizowane.

Przykładowo, planując audit w procesie wytwarzania, należy zweryfikować skuteczne wdrożenie analizy ryzyka FMEA, diagramu przepływu procesu, planu kontroli, statystycznych metod sterowania procesem czy stosowania odpowiednich zasobów takich jak sprzęt kontrolno-pomiarowy. W zakresie auditu, oprócz samego szeroko rozumianego procesu wytwarzania, może zaistnieć konieczność wizyty auditora np. w obszarze laboratorium wewnętrznego, procesu jakości czy też procesu odpowiedzianego za projektowanie i rozwój, aby zweryfikować stosowane narzędzia jakości. Stąd też pojawia się potrzeba uwzględnienia tych informacji w przygotowanym odpowiednio wcześniej planie auditu.

Kompetencje auditorów w zakresie kluczowych metod jakości

Przykładowe niezbędne kompetencje w zakresie kluczowych metod jakości opisane są w Przewodniku dla auditorów IATF 16949/wydanie piąte z roku 2025. Przewodnik ten wymagany jest głównie w przypadku auditorów trzeciej strony, jednakże zawiera wiele przydatnych informacji, z których skorzystać mogą również auditorzy pierwszej i drugiej strony.

FMEA – auditor powinien być w stanie skutecznie śledzić ścieżki auditowe od problemów klienta lub problemów wewnętrznych do FMEA / planu kontroli i weryfikować, czy wszelkie przeglądy / aktualizacje zostały skutecznie zakończone. Powinien przy tym wykazać się wiedzą w zakresie DFMEA, PFMEA, charakterystyk specjalnych czy dodatkowych wymagań klienta w zakresie FMEA.

MSA – auditor powinien uzyskać od organizacji informację, w jaki sposób zadecydowała, jaki rodzaj analizy MSA przeprowadzić dla każdego typu wyposażenia. Powinien przy tym wykazać się wiedzą w zakresie różnic pomiędzy kalibracją a MSA, znać niektóre potencjalne źródła zmienności w systemie pomiarowym z wykorzystaniem zmienności wyposażenia pomiarowego, czy też rozumieć pojęcia takie jak: „dokładność”, „liniowość”, „stabilność”, TV, AV, EV, PV.

SPC – auditor powinien zdołać prześledzić ścieżkę auditu aż do hali produkcyjnej, aby zweryfikować, czy odpowiednie narzędzia statystyczne są skutecznie wdrażane. Powinien przy tym wykazać się wiedzą w zakresie kart kontrolnych, zdolności procesu, jak i rozumieć, co oznaczają dane atrybutowe, a co dane mierzalne.

Podsumowując, można śmiało podkreślić, jak istotne jest ciągłe doskonalenie umiejętności auditorów. Nie wystarczy jednorazowe przeprowadzenie auditu raz na jakiś czas. Praca auditora bazuje na pogłębianiu zdobytej wiedzy, śledzeniu zmieniających się wymagań oraz czynnym / regularnym auditowaniu, aby najprościej rzecz ujmując, nie wypaść z obiegu.

Na koniec raz jeszcze zestawienie aktualnie obowiązujących w branży kluczowych metod jakości: